Środowisko przyrodnicze
Historia
Historia poszczególnych miejscowości
Liczba ludności
Flaga
Herb
Zabytki
Kultura
Parafie i Koscioły
Ochotnicze Straże Pożarne
Sport
Świetlice wiejskie
Mapa gminy
Walory przyrodnicze i turystyczne
Arboretum leśne
Tereny pod budownictwo mieszkaniowe
Oświata
Ochrona zdrowia
GOPS
LOK Dziadowa Kłoda
 
Styczeń
N Pn Wt Śr Cz Pt Sob
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031
 



piątek 27 stycznia 2012

Dalborowice

DALBOROWICE

(aby obejrzeć galerię zdjęć archiwalnych kliknij TUTAJ)

 

1. DANE HISTORYCZNE:

 

1.1. Poprzednie nazwy miejscowości:

 

-        1305. r. - Elgoth Daleborii;

-        1372/1376 r. - Daleborowicz;

-        1411 r. - Dawersdorf;

-        ok. 1739 - 1829 r. - Dalbersdorf;

-        1830,1845 r. - Dalbersdorf, Dalborowice;

-        1873, 1891 r. - Dalbersdorf;

-        1912 r. - Dalbersdorf, Dalborowice;

-        do 1945 r. - Dalbersdorf;

 

1.2. Znaczenie i pochodzenie nazwy wsi.

 

Nazwa niemiecka jest zniekształconym zapisem fonetycznym nazwy pierwotnej, przekazanej przez źródła z XIV w. Nazwa z 1305 r. zawiera wyraz Elgoth, oznaczający osadę lub miejsce zwolnione od podatków.

 

1.3. Wykaz znanych ze źródeł właścicieli wsi i dóbr:

 

-        1372/1376 r.: Peczko de Daleborowicz;

-        1413 r.: Sigismund Baruth;

-        do 1552 r.: George Ohm von Januschowicz (zmarły w 1552 r.);

-        1564 r.: Nikolaus von Dyhm;

-        1574 r.: Stenzel von Possadowski;

-        1591 r.: George von ScheUendorff;

-        1600 - 1639 r.: Hans von Ohm;

-        do 1649 r.: Wenzel von Gaffron;

-        do 1663 r.: Melchior von Gaffron;

-        cesarski rotmistrz Gottfried von Huhn und Neutzendorff;

-        do 1710 r.: Rudolf Ferdinand von Huhn und Neutzendorff (syn w/w Gottfrieda);

-        do 1725 r.: Georg Sigismund von Franckenberg und Ludwigsdorff, którego żona Barbara Juliane pochodziła z rodu von Huhn;

-        1725 - 1727 r.: Juliane Sophia von Franckenberg (córka w/w Georga S. i Barbary J. von Franckenberg), żona Gottiieba Augusta von Franckenberg;

-        od 1727 r.: Pauł Wenzel von Salisch und Rasengrieff (kupił wieś od poprzednich właścicieli za 25000 śląskich talarów);

-        ok. pół. XVIII w.: von Salisch;

-        od 1750 r.: Nicol Kari Emst hrabia von Salisch (objął majątek za 20000 Reichstaler);

-        1787 r.: Landeshauptmann (odpowiednik polskiego starosty) hrabia von Salisch;

-        1809 - 1814 r.: Ernst hrabia von Salisch (przejął majątek od współspadkobierców poprzedniego właściciela - jego ojca - za 50000 talarów);

-        1814 r.: starościna, pani Gottiiebe Sophie Erdmut hrabina von Salisch, z domu vonSchimonska (matka w/w Emsta; kupiła majątek za 40000 Reichstaler);

-        od 26. II 1822 r.: córka w/w, Frau Hauptmann Friederike Emestine Sophie Erdmut, z domu hrabina von Salisch;

-        1830 r.: kapitanowa von Sichart, z domu hrabina von Salisch;

-        od 1836 r.: kapitan w stanie spoczynku Johann Wilhelm Theodor Sichart von Sichartshofen (kupił dobra za 30209 Reichstaler );

-        1845 r.: Kari Fischer;

-        1852 - 1853 r.: Heinrich Fischer (kupił dobra za 64300 Reichstaler);

-        1853 - 1890 r.: Johann Albert Rusche (zapłacił za Dalbersdorf 87000 Reichstaler);

-        1890 -1905 r.: spadkobiercy w/w J. A. Rusche'go;

-        1905 -15. X 1906 r.: Franz Tresp oraz jego żona Wanda z domu Salzmann;

-        15. X 1906 - 19. X 1906 r.: kapitan Henrich Berger-Landefels;

-        19. X 1906 - 13. VII 1907 r.: Rupertus von Raabe;

-        13. VII 1907, 1912 r.: hrabia Viktor von Czamecki;

-        1912 r.: doktor prawa hrabia Victor von Czarnecki a. Herrsch. Gogolewo (Posen); pełnomocnik: Stanislaus von Czamecki;

-        1926 r.: Herbert Kinkel;

-        1930, 1937 r.: spadkobiercy Herberta KinkeFa, pełnomocnicy: pani Martha Kinkel, z domu Fontane, w Berlinie oraz nadinspektor Arhur Schlinke;

-        1937 r.: gospodarstwo kmiece: Luise Baum;

 

1.4. Historia wsi i dóbr.

 

1305 r.

Dalborowice wymieniane są jako nowo założona wieś o nazwie Elgoth Daleborii. Sugeruje ona, że ta nowopowstała osada zwolniona była z podatków. Wieś nie była lokowana na prawie niemieckim.

1400 r.

W Dalborowicach istnieje kościół. Jego proboszczem jest Nikolaus Tannenfeld.

1411 r.

Dokument księcia Konrada Oleśnickiego wspomina lenno kościelne w Dalborowicach. pół. XVI w. Kościół przechodzi w ręce protestanckie i traci swą samodzielność. Jego patronem był św. Wawrzyniec, a rocznicę poświęcenia kościoła obchodzono w niedzielę po dniu św. Wawrzyńca (10 sierpnia), także w czasie, gdy należał do protestantów.

1622 r.

Kościół w Dalborowicach jest filią parafii w Radzowicach. Obejmuje swym zasięgiem także Bogusławice oraz Gronowice. Wszystkie trzy wsie płaciły dziesięcinę pastorowi z Radżowie.

1629 r.

Kościół zwrócono katolikom i włączono do parafii w Trębaczowie (gm. Perzów).

1634 r.

Wzmianka o wygłoszeniu niedzielnego kazania w tutejszym kościele przez pastora Smoliusa z Radżowie.

1654 r.

Ostateczny zwrot kościoła katolikom. Jeszcze przed tą datą spłonęły zabudowania probostwa. Nie odbudowano ich, gdyż w międzyczasie zaginął majątek, stanowiący uposażenie parafii.

1666 r.

Drewniany budynek kościoła jest w opłakanym stanie, także technicznym. W ołtarzu znajdują się trzy figury: Najświętszej Marii Panny, św. Barbary oraz św. Wawrzyńca. Na wieży wiszą dwa dzwony. Nabożeństwa filialne odbywają się raz w miesiącu. Niestety, nie doprowadzono do kapitalnego remontu budynku.

1721 r.

Kolejna notatka o fatalnej kondycji kościoła. Brak w nim kielicha oraz innych paramentów; od dawna nie odprawia się regularnie nabożeństw.

1742 r.

W tym roku po raz ostatni w kościele odprawiono nabożeństwo. Wkrótce potem kościół zamknięto ze względu na zły stan techniczny i sprzedano na rozbiórkę. Kwotę ze sprzedaży za zgodą proboszcza z Trębaczowa złożono na procent. Z obejścia kościelnego zachowała się jedynie dzwonnica.

1787 r.

Dalborowice są wsią szlachecką z dwoma folwarkami. Jeden z nich jest folwarkiem rolnym i nazywa się Neuguth. Usytuowana jest przy nim owczarnia i 3 mieszkania oficjalistów.

1829 r.

Majątek kościoła w Dalborowicach wynosił 350 Reichstalarów i 28 srebrnych groszy. Wydatkowano zeń 120 Reichstalarów na remont probostwa w Trębaczowie oraz ponad 220 Reichstalarów na budowę dzwonnicy na cmentarzu w Dalborowicach w 1832 r.

1830,1845 r.

Dalborowice wymieniane są jako wieś. Należy do niej Neuguth - leżący poza wsią folwark. Z istniejącego niegdyś w Dalborowicach zespołu filialnego kościoła katolickiego pozostał jedynie cmentarz (prawdopodobnie wielowyznaniowy).

1893 r.

Zarządzeniem władz kościelnych z dnia 6 października tego roku, potwierdzonym przez władze państwowe 20 kwietnia 1894 r. filialną gminę kościelną w Dalborowicach przeniesiono do Dziadowej Kłody. Majątek kościelny przekazano w 1894 r. Składały się nań: stary cmentarz, zamknięty dla pochówków 30 listopada 1879 r., stojąca na nim drewniana dzwonnica z dwoma dzwonami oraz kapitał w postaci listu zastawnego i książeczki oszczędnościowej.

1912 r.

W Dalborowicach istnieje majątek rycerski z folwarkiem Neugut. Okręg Syców. We wsi nadal nie ma szkoły. Sześćdziesięcioro katolickich dzieci pobiera naukę religii w ramach zajęć szkolnych prowadzonych przez nauczycieli z Dziadowej Kłody.

1930 r.

W Dalborowicach znajduje się majątek rycerski z folwarkiem Neugut. Majątki rycerskie: Bogusławice Bogusiawitz oraz Wygoda Eichgrund zostały - każdy z osobna - wydzielone przez Śląskie Towarzystwo Ziemskie Schlesische Landgesellschaft.

1937 r.

W Dalborowicach istnieje majątek rycerski z folwarkiem Neugut oraz, należący do innego właściciela, majątek kmiecy.

 

1.5. Tabelaryczne zestawienie danych:

 

ROK;

status majątku

 

MIESZKAŃCY wyznanie,

profesje

GOSPODARSTWA

DOMOWE;

BUDYNKI

PARAFIA, kościół

SZKOŁA

GOSPODARKA grunty [ha] zwierzęta [szt.]

poł. XVIII w.

 

10 zagrodników

i chałupników

 

siedziba szlachecka

 

 

 

 

 

folwark młyn wodny

 

1787

 

135; zagrodn. wolni:3

zagrodnicy omłockowi: 10 chałupnicy: 4,

w tym kowal

 

l pałac,

 

 

 

 

 

2 folwarki;

1 owczarnia;

1 leśniczówka;

2 młyny wodne;

1 cegielnia;

 

1818

 

14 zagrodników,

3 chałupników, kowal,

 

pałac,

karczma,

kuźnia,

 

 

 

 

 

2 folwarki, w tym Neuguth, owczarnia, 2 młyny wodne

 

1830

 

195;

katolicy: 21

 

l pałac;

budynki mieszkalne: 28

 

Kościół ewangelicki w Radzowicach

Kościół katolicki w Tręmbaczowie

 

w/m szkoła ewangelicka z 2 klasami;

1 nauczyciel;

 

l folwark;

l browar;

2 młyny wodne;

l polna cegielnia czasowa

 

1845

 

232

14 katolików;

6 rzemieślników i kupców,

 

pałac,

26 budynków mieszkalnych,

 

Kościół ewangelicki w Radzowicach,

Kościół katolicki w Trębaczowie,

 

w/m szkoła ewangelicka,

l nauczyciel,

 

folwark,

l browar,

2 młyny wodne, 1000 półmerynosów,

 

1873

 

 

 

 

ogółem: 2183 mórg

orne: 1482 m

łąki: 174 m

lasy: 527 m

podatek: 1986 Thlr

gorzelnia

1891

majątek rycerski z folwarkiem

Neugut

 

 

 

 

ogółem: 575

orne: 392

łąki: 44

pastwiska: 28

lasy rębne: 85

pow. dworska: 26

podatek: 5907 Mk

gorzelnia parowa

konie:56

świnie: 85

bydło: 125

46 krów, 600 owiec

1912

majątek rycerski z folwarkiem

Neugut

 

 

Kośćiół katolicki w Dziadowej Kłodzie

Kościół ewangelicki w Radzowicach

 

ogółem 575

orne: 392

łąki: 44

pastwiska: 28

lasy rębne: 85

park+wody+pow dworska: 26

dochód: 5907 RM

gorzelnia

hodowla bydła i świń

1937

majątek rycerski z folwarkiem Neugut

 

 

Kośćiół katolicki w Dziadowej Kłodzie

Kościół ewangelicki w Radzowicach

 

ogółem 581

orne: 410

łąki: 44

pastwiska: 20

lasy rębne: 85

wody: 2, park: 3

ogród: 2

pow. dworska 15

dochód: 5855 RM

gorzelnia

hodowla bydła, produkcja ziarna siewnego, uprawa buraków i ziemniaków

1937

majątek kmiecy

 

 

j.w.

 

ogółem: 57,28 ha

dochód: 677,61 RM

                             RM = Reichsmark

 

2. UKŁAD PRZESTRZENNY MIEJSCOWOŚCI. STAN ZACHOWANIA:

 

2.1. Położenie i obecny układ przestrzenny miejscowości:

 

Dalborowice sąjednodrożnicą o osi północ - południe. Od zachodu tereny wsi ogranicza

rzeczka Widawa. We wsi znajdują się 3 dawne majątki: po zachodniej stronie drogi zespół pałacowo-parkowy z folwarkiem (zespół I), usytuowany na niewielkim wzniesieniu; od drogi oddziela go nieduży teren zadrzewiony; naprzeciw niego, po wschodniej stronie drogi drugi folwark (zespół II); na południe od nich, po zachodniej stronie drogi trzeci folwark z zespołem pałacowo-parkowym (zespół III). Zabudowa wiejska jest nieregularna, luźna.

 

Kolonia Dalborowice.

Stanowi ją zespół kilku zagród przy ul. Leśnej oraz luźno rozrzucone, pojedynczo i w układach bliźniaczych, zagrody przy ul. Polnej i Długiej. Część z nich: zagrody bliźniacze nr 2 i 4, 6 i 8, 10 i 12 przy ul. Długiej oraz pojedyncza przy ul. Polnej 4 posiadają liczne wspólne ce­chy: usytuowanie budynków na działce oraz ich formę zewnętrzną, wskazującą na budowę według jednego projektu. Sugeruje to, że działki te oraz ich zabudowa powstały w wyniku parcelacji gruntów dawnych majątków oraz akcji zorganizowanej sprzedaży w latach 30-tych XX w.

 

2.2. Rozwój układu przestrzennego miejscowości:

 

Ok. pół. XVIII w. W miejscu obecnych Dalborowic są dwie wsie: Dalborowice i Bogusławice (por. opracowanie dla tej miejscowości).

Wieś jednodrożna z zabudową zagrodową, dość zwartą. W części północnej wsi, po zachodniej stronie drogi usytuowany jest folwark z obudowanymi czterema bokami oraz siedzibą szlachecką. Przy skrzyżowaniu z drogą do Radżowie zlokalizowany jest kościół.

Po zachodniej stronie wsi, mniej więcej równolegle do drogi wiejskiej płynie ciek. Usytuowane są na nim dwa młyny: jeden na zachód od kościoła, drugi na północnym krańcu wsi.

Na południowy wschód od wsi, przy przedłużeniu traktu z Radżowie, na skraju kompleksu leśnego znajduje się folwark Neugutt f.w. z prostokątnym majdanem otoczonym czterema budynkami. 1829 r.

 

W miejscu obecnych Dalborowic są dwie wsie: Dalborowice i Bogusławice (por. opracowanie dla tej miejscowości).

Północna część wsi Dalborowice ma charakter jednodrożnicy z dominującym założeniem folwarczno-parkowym, położonym po zachodniej stronie drogi i połączonym z nią niedługim dojazdem. Sam folwark posiada dość rozległy, kwadratowy majdan ze znaczną zabudową przy zachodnim i południowym boku. Do południowego boku przytyka teren z regularnym zadrzewieniem. Od zachodu przytyka doń i do folwarku prostokątny (w przybliżeniu) teren zielony, podzielony na cztery nierówne kwatery przez krzyżujące się ścieżki. Od zachodu ten obszar „opiera się" o strumień. Usytuowane są na nim dwa młyny: na północ od folwarku oraz na południowy zachód od folwarku.

W miejscu dawnego Neugutt f.w. znajduje się Dalbersdorfer Yw.: niewielki zespół składający się z dwóch gospodarstw. 1932 r.

Dalborowice mają obecną postać - nie ma już Bogusławie, stanowią one część Dalborowic.

Dominującym jest układ jednodrożny. Na zachód od drogi wiejskiej wije się rzeczka Weide, dalej na zachód od niej zaznaczona jest Alte Weide. We wsi znajdują się trzy majątki:

w części północnej dwa, położone po przeciwnych stronach drogi oraz trzeci, zlokalizowany na południe od nich, po zachodniej stronie drogi.

Pierwszy zespół jest odsunięty nieco na zachód od drogi, posiada duży prostokątny majdan, obudowany z trzech stron. Czwartym bokiem, północnym, przytyka do wydzielonego obszaru - prawdopodobnie ogrodów. Przy potudniowo-wschodnim narożniku znajduje się niewielki, owalny cmentarz.

Drugi majątek to regularne założenie z prostokątnym majdanem, obudowanym z wszystkich stron.

W trzecim zespole znajduje się prawie kwadratowy majdan obudowany z trzech stron. Czwarty bok, północny pozostaje niezabudowany. Przytyka doń park, w którym znajduje się pojedynczy budynek, wyraźnie odsunięty od północnego boku folwarku.

Nieregularna zabudowa wiejska sytuuje się głównie w sąsiedztwie majątków. Na południe od trzeciego z majątków zabudowa ma charakter luźny, nieregularny. Dalej, w kierunku na Wygodę, po zachodniej stronie drogi usytuowanych jest regularnie kilka obejść, sugerujących jednorodną kolonię domków robotniczych.

Na wschód od wsi znajdują się: Marthahof oraz, na północny wschód od niej, folwark Vw. Neuguth. Marthahof: to niewielka osada zlokalizowana po zachodniej strome skrzyżowania dwóch bocznych dróg, z dominującym zespołem, złożonym z dwóch dużych, równolegle usytuowanych budynków i kilku mniejszych między nimi a drogą. Vw. Neuguth. to pojedynczy folwark z prostokątnym majdanem obudowanym z wszystkich stron. Od południa jeden duży budynek zajmujący cały bok majdanu; przy pozostałych mniejsze budynki.

 

2.3. Stan zachowania układu przestrzennego i jego elementów składowych:

 

Zachowany jest zasadniczy układ wsi oraz wszystkie trzy zespoły dworskie.

Zespół folwarczny I:

usytuowany jest na niewielkim wzniesieniu; od drogi oddziela go nieduży teren zadrzewiony. Zachowane są trzy skrzydła zabudowy.

Zespół folwarczny II:

zachowana jest dyspozycja przestrzenna folwarku, lecz jedynie skrzydło północno-zachodnie (dwa budynki mieszkalne, nieco przebudowane; od drogi) i południowo-zachodnie (stodoła) zachowały pewne cechy stylowe.

Zespół dworski III:

z pałacem. Zachowane są wszystkie elementy składowe założenia:

pałac, park oraz folwark. Pałac użytkowyn jest jedynie częściowo jako mieszkanie dla jednej rodziny oraz biura. Część pałacowe - parkowa oddzielona jest od folwarku ogrodzeniem. Zachowane są wszystkie skrzydła zabudowy, lecz na północnym narożniku zlokalizowano budynek mieszkalny o charakterze bloku (dwukondygnacyjny z prawie płaskim dachem). Wejście usytuowano w południowo-zachodniej elewacji, od strony zabudowy (w tym miejscu budynek ten powinien się łączyć z zabudową folwarczną).

Dawny folwark Neugut, obecnie PGR Folwark, ma zachowaną jedynie dyspozycję przestrzenną. Budynki nie posiadają cech stylowych. Na majdanie zlokalizowane są niewielkie obiekty.

Dawna osada Marthahof to obecnie część Kolonii Dalborowice - niewielka osada przy ul. Leśnej. Jej budynki nie posiadają cech zabytkowych.

 

3. USTALENIA KONSERWATORSKIE:

 

3. l. Obiekty i obszary w rejestrze zabytków:

Pałac i park wpisane do rejestru zabytków pod numerem 658 decyzją z dnia 14. XII 1992r.

 

3.2. Konserwatorski spis zabytków architektury i budownictwa:

 

Lp.

Nazwa obiektu

Adres, nr

Datowanie

1.

Zespół dworski – pałacowo – parkowy z folwarkiem, pałac i park RZ 658, 14.12.1992 r.

Nr 22

4 ćw. XIX w.

 

a) dwór, ob. pukt biblioteczny

 

4 ćw. XIX w.

 

b) oficyna + budynek inwentarski

 

4 ćw. XIX w.

 

c) czworak, ob. budynek mieszkalny

Nr 10

4 ćw. XIX w.

 

d) czworak, ob. budynek mieszkalny

Nr 11

2 ćw. XIX w.

 

e) czworak, ob. budynek mieszkalny

Nr 12

lata 30-te XX w.

 

f) budynek inwentarski

 

2 poł. XIX w.

 

g) stodoła

 

2 poł. XIX w.

 

h) stodoła (przy bramie)

Nr 12

2 poł. XIX w.

 

i) spichlerz (przy bramie)

Nr 12

2 poł. XIX w.

 

j) park krajobrazowy

 

2 poł. XIX w.

2.

Budynek mieszkalny

Nr 21

4 ćw. XIX w.

3.

Budynek mieszkalny

Nr 46

XVIII/XIX w.

4.

Budynek mieszkalno – gospodarczy

Nr 52

2 poł. XIX w.

5.

Budynek mieszkalny

Nr 59

4 ćw. XIX w.

6.

Budynek mieszkalny

Nr 65

4 ćw. XIX w.

 

3.3. Parki, cmentarze oraz obszary i obiekty zieleni chronionej:

 

Cmentarz we wsi, po wschodniej stronie drogi. Stan zachowania: brak ogrodzenia, kompozycja i układ nieczytelne; nieczytelne kwatery i mogiły; brak nagrobków. Częściowo zachowany starodrzew.

Niewielki cmentarz o owalnym zarysie między zespołem dworskim I a drogą wiejską (zaznaczony na sztabów ce z 1932 r.). Stan zachowania: brak jakichkolwiek oznak, że był to teren cmentarny - obecnie znajduje się tu niewielki starodrzew. Park po zachodniej stronie drogi przy trzecim (III) zespole dworskim - właściwie przy pałacu. Teren zielony przy zespole I.

 


 

BOGUSŁAWICE

 

1. DANE HISTORYCZNE:

 

1.1. Poprzednie nazwy miejscowości:

 

-        ok. 1305 r. - Bogophalovo;

-        ok. 1739 r., pół. XVIII w. - Bogusiawitz;

-        1787 r. - Bogusiawiz, Olbin;

-        1818 r. - Bogusiawitz, Olbin;

-        1830 r. - Bogusławitz, Olbin;

-        1845 r. - Bogusławitz, Olbyn;

-        1912 r. - Bogusiawitz, Olbin;

-        1873, 1891, 1912, 1930 r. - Bogusiawitz;

-        do 1945 r. - Dalbersdorf (część Dalborowic);

 

1.2. Znaczenie i pochodzenie nazwy wsi.

 

Nazwa niemiecka jest zniekształconym zapisem fonetycznym nazwy polskiej, pochodzącej od imienia Bogusław, a może Boguchwał. Należałoby ją przetłumaczyć jako Bogusławice, a tę najwcześniejszą jako Boguchwałowo.

 

1.3. Wykaz znanych ze źródeł właścicieli wsi i dóbr:

 

-        ok. 1305 r.: Lutko;

-        1380 r.: Peczko Crompusch;

-        do 1411 r.: Peter von Haswath;

-        od 1411 r.: Hans Czomberg (nabył Bogusławice drogą kupna);

-        do 1508 r.: Nickel Reydburg;

-        od 1508 r.: Jan Posselwitz, zwany Jankowitz;

-        przed pół. XVI w.: Kotowski;

-        do ok. 1550 r.: Heinńch von Rohr (kupił majątek od w/w Kotowskiego);

-        od ok. 1550 r.: Heinrich von Rohr (syn w/w Heinricha; otrzymał majątek od ojca; wkrótce sprzedał go n/w Ch. von Schindel);

-        po 1550 do 1564 r.: Christoph von Schindel;

-        1564-1590 r.: Heinrich von Rohr (odkupił majątek od w/w Ch. von Schindel);

-        od 1590 r.: Abraham von Rohr (najmłodszy syn Heinricha syna; otrzymał majątek od ojca);

-        1619-1637 r.: Hans Georg von Rohr;

-        od 1637 r.: Karl von Buchwitz auf Wilkau (nabywa majątek za długi jako jeden z wierzycieli);

-        do 1685 r.: Karl Friedrich von Buchwitz und Bukau (przekazał majątek swojemu synowi);

-        1685-1689 r.: Leopold Heinrich von Buchwitz und Bukau (syn w/w Karla Friedricha);

-        1689-1705 r.: Hans Moritz von Prittwitz und Gaffron auf Stronn;

-        1705-17*01 r.: wdowa Hedwig von Skal, z domu Schwedtig (kupiła majątek za 16000 talarów od w/w H. M. von Prittwitz; potem zostawiła go synowi);

-        17*0-1728 r.: Sylwius Alexander von Skał (syn pani H. von Skal);

-        1728-1730 r.: Joachim Sylwius von Ohł und Alderscron;

-        1730-1736 r.: Kaspar Adolf von Dresky auf Eichgrund;

-        1736-1740 r.: Franz Ludwig von Franckhen und Goldmannsdorf (kupuje majątek od teścia, w/w K. A. von Dresky'ego);

-        1740-1763 r.: Pauł Wenzel von Salisch (kupił dobra od w/w F. L. von Franckhen; potem przekazał je synowi);

-        1763-1788 r.: Pauł Benjamin vod Salisch (syn w/w P. W. von Salisch);

-        1788-1791 r.: Ernst Wilhelm Christian von Heydebrand (kupił majątek za 12000 Reichs talar ów);

-        1791-1796 r.: Friedrich von Kloch (kupił dobra za 18300 Reichstalarów);

-        1796-1802 r.: Franz Leopold von Kloch (brat w/w F. von Kloch);

-        1802-1814 r.: Uirike Friederike grafini von schwerin, z domu grafini von Reichenbach-Zcssel (nabyła majątek za 19800 Reichstalarów);

-        1814-1825 r.: graf Heinrich Kar! von Reichenbach-Zessel (kupił dobra za 25000 Reichstalarów);

-        1825-1827 r.: Heinrich Rudolf (ur. w 1820 r.) oraz Fanny Henriette Luise Mathilde (ur.w 1822 r.), (dzieci w/w grafa; otrzymały majątek na mocy testamentu);

-        od 1827 r.: baron Otto Ferdinand August von Zedlitz-Leipe (nabył majątek za 17500 Reichstalarów);

-        1830 r.: baron von Zedlitz;

-        1845 r.: radca krajowy i Landesaltester baron von Zedlitz;

-        od 1862 r.: rodzina Hoffmann'ów: Gustaw Hoffmann (kupił dobra za 65600 talarów);

-        1873 r.: Hoffmann;

-        1891 r.: Gustav Hoffmann;

-        od 1892 r.: wdowa Maria Hoffmann z domu Bómer oraz jej córka Martha, po mężu von Walther zu Nieder Maliau;

-        1912 r.: spadkobiercy Hoffmanna, pełnomocnik: Oskar von Walther auf Nieder Mahiiau;

-        1926 r.: Fried. von Milucki;

 

1 Data wymieniona w źródle jest ewidentną pomyłką (1730), wobec czego zdecydowano się na pozostawienie jej w postaci eliminującej tę pomyłkę.

 

 

1.4. Historia wsi i dóbr.

 

ok. 1305 r.

Pierwsza wzmianka o miejscowości w księdze fundacyjnej.

1622 r.

Parafianie z Bogusławie uczęszczają do kościoła filialnego w Dalborowicach, natomiast płacą dziesięcinę pastorowi z Radżowie, gdyż tam znajduje się ewangelicki kościół parafialny.

1829 r.

Bogusławice stanowią odrębną wieś położoną na terenie obecnych Dalborowic.

1830,1845 r.

Bogusławice mają status wsi. Należy do niej karczma Waldkretscham.

1891,1912 r.

W Bogusławicach znajduje się majątek rycerski, do którego należy folwark Marthahof.

1930 r.

JMajątek rycerski Bogusiawitz został podzielony przez Śląskie Towarzystwo Ziemskie Schlesische Landgesellsckaft.

1932 r.

Bogusławice na mapie z tego roku już nie są zaznaczone; ich obszar należy do Dalborowic.

 

1.5. Tabelaryczne zestawienie danych:

 

ROK;

status majątku

 

MIESZKAŃCY wyznanie,

profesje

GOSPODARSTWA

DOMOWE; BUDYNKI

PARAFIA, kościół

SZKOŁA

GOSPODARKA grunty [ha] zwierzęta [szt.]

poł. XVIII w.

7 zagrodników

i chałupników

 

siedziba szlachecka

 

 

 

 

folwark

1787

 

91;

9 zagrodników,

2 chałupników, w tym karczmarz

dom mieszkalny właściciela

 

 

 

 

folwark,

owczarnia,

cegielnia

1818

 

9 zagrodników

1 chałupnik

pałac

 

 

 

 

folwark,

karczma,

owczarnia

1830

 

157,

katolicy: 19

pałac,

budynki mieszkalne: 23

Kościół ewangelicki w Radzowicach

Kościół katolicki w Tręmbaczowie, niegdyś w Dalborowicach

 

 

folwark

browar

wiatrak – młyn

gorzelnia-karczma

Waldkretscham

 

1845

 

199

katolicy: 33

7 rzemieślników i handlarzy

pałac,

budynki mieszkalne: 23

 

Kościół ewangelicki w Radzowicach,

Kościół katolicki w Trębaczowie,

 

w/m szkoła ewangelicka,

l nauczyciel,

 

folwark,

wiatrak-młyn,

gorzelnia-karczma

Waldkretscham

1873

 

 

 

 

ogółem: 1334 mórg

orne: 936 m

łąki: 64 m

lasy: 334 m

podatek: 1213 Thlr

1891

majątek rycerski z folwarkiem

Marhahof

 

 

 

 

ogółem: 351

orne: 271

łąki: 16

lasy rębne: 50

pow. dworska: 14

podatek: 3636 Mk

konie:17

owce: 700

świnie: 54

bydło: 63

46 krów,

1912

majątek rycerski z folwarkiem

Marhahof

 

 

Kośćiół katolicki w Dziadowej Kłodzie

Kościół ewangelicki w Radzowicach

 

ogółem 351

orne: 284

łąki: 16

lasy rębne: 37

pow dworska: 14

dochód: 3636 RM

stado bydła

1926

majątek rycerski

 

 

Kośćiół katolicki w Dziadowej Kłodzie

Kościół ewangelicki w Radzowicach

 

ogółem 327

orne: 260

łąki: 16

lasy rębne: 37

pow. dworska 14

dochód: 3636 RM

hodowla koni i bydła

RM = Reichsmark  

 

2. UKŁAD PRZESTRZENNY MIEJSCOWOŚCI. STAN ZACHOWANIA:

 

2. l. Położenie i obecny układ przestrzenny miejscowości:

 

Miejscowość o tej nazwie obecnie nie istnieje. Tereny dawnej wsi Bogusiawitz wchodzą w obręb wsi Dalborowice.

 

2.2. Rozwój układu przestrzennego miejscowości:

pół. XVIII w.

Niewielka jednodrożnica z zabudową zagrodową, zwartą, położona na południe od Dalborowic. Na północnym krańcu wsi, po zachodniej stronie drogi znajduje się folwark. Trzy boki kwadratowego niemal majdanu są obudowane, przy czwartym, północnym, usytuowana jest siedziba szlachecka.

1829 r.

Wieś jednodrożna przecięta dwiema przecznicami. W części północnej, nieco odsunięty od drogi, po jej zachodniej stronie znajduje się folwark: kwadratowy majdan obudowany z czterech stron. Zabudowa wiejska składa się z regularnie rozmieszczonych, pojedynczych budynków, usytuowanych kalenicowe przy drodze. Rozpoczyna się już na wysokości folwarku i oddziela go od drogi. Na południowy wschód od południowego krańca wsi położony jest wiatrak.

1932 r.

Bogusławice zostały włączone do Dalborowic i stanowią ich południową część.

Nadal jest to wieś na większej długości jednodrożna, rozbudowana w części północnej. Znajduje się tam, po zachodniej stronie drogi, majątek, na który składa się zespół pałacowo-parkowy i folwark. Folwark posiada prawie kwadratowy majdan obudowany z trzech stron. Czwarty bok, północno-w schodni pozostaje niezabudowany. Przytyka doń park, w którym znajduje się pojedynczy budynek, wyraźnie odsunięty od tego boku folwarku.

Wiejska zabudowa rozpoczyna się już na wysokości folwarku, gdzie ma charakter zabudowy luźnej i nieregularnej. Dalej na południe tworzy ją kilka regularnie rozmieszczonych obejść sugerujących jednorodną kolonię domków robotniczych, usytuowanych jedynie po zachodniej stronie drogi.

Na wschód od wsi położone są Marthahof, a na północny wschód od niej Vw. Neuguth. Marthahof. to niewielka osada zlokalizowana po zachodniej stronie skrzyżowania dwóch bocznych dróg, z dominującym zespołem, złożonym z dwóch dużych, równolegle usytuowanych budynków i kilku mniejszych między nimi a drogą. Vw. Neuguth. jest to pojedynczy folwark z prostokątnym majdanem obudowanym z wszystkich stron. Od południa znajduje się jeden duży budynek zajmujący cały bok majdanu; przy pozostałych mniejsze budynki.

Na wschód od dawnych Bogusławie, obecnie południowej części Dalborowic, usytuowany jest wiatrak.

 

2.3. Stan zachowania układu przestrzennego i jego elementów składowych:

 

Zachowany jest zasadniczy układ wsi wraz z zespołem pałacowo-parkowym.

 


 

WYGODA

 

l. DANE HISTORYCZNE:

 

1.1. Poprzednie nazwy miejscowości:

 

-        1787, 1818 r. - Eichgrund, Diugimost;

-        pół. XVIII w., 1829 r. - Eichgrund;

-        1830, 1845 r. - Eichgrund, Długomost;

-        1912 r. - Eichgrund, Długi Most;

-        1873, do 1945 r. - Eichgrund;

 

1.2. Znaczenie i pochodzenie nazwy wsi.

 

Nazwa niemiecka oznacza w wolnym przekładzie Dąbrowę. Obecna polska nazwa nie ma uzasadnienia historycznego.

 

1.3. Wykaz znanych ze źródeł właścicieli wsi i dóbr:

 

-        1727 r.: Kaspar Adolf von Dresky (kupił Wygodę za 8000 śląskich talarów);

-        1746-1763 r.: Franz Weighard Moritz von Frankenberg;

-        pół. XVIII w.: von Franckenberg;

-        1763-1783 r.: Kari Gotflieb von Siegroth;

-        1783 r.: spadkobiercy w/w K. G. von Siegroth'a;

-        1786 r.: Kari Christian Emst von Siegroth;

-        1787 r.: von Siegroth;

-        1797 r.: Emst Wolhelm von Ohien und Adierscron (nabył majątek za 16050 Reichstalarów);

-        1806 r.: Cari Friedrich Wilhelm Leopold baron von Loeben (kupił dobra za 20150 Reichstalarów);

-        1817, 1824 r.: dr med. Heinrich Jacobsen (kupił majątek za 19000 Reichstalarów);

-        1829 r. Emst Friedrich Hoppe (nabył dobra za 8516 Reichstalarów);

-        1830 r. tajny radca baron von Loben;

-        1842 r. podporucznik Emst Wilhelm Schuberth (zapłacił za majątek 18000 Reichstalarów);

-        1845 r. Schubert, podporucznik w stanie spoczynku;

-        od 1847 r.: rodzina Hoffmann auf Bogusiawitz: Kari Emst Gustav Hoffmann (nabył dobra za 26100 Reichstalarów);

-        1873 r.: Hoffmann;

-        1891 r.: Gustav Hoffmann;

-        1892 r.: spadkobiercy K. G. Hoffmanna: wdowa Marie, z domu Bomer oraz córka Martha, po mężu von Walther;

-        1912 r.: spadkobiercy Hoffmanna auf Bogusiawitz; pełnomocnik: Oskar von Walther auf Nieder Mahiiau;

 

1.4. Historia wsi i dóbr.

 

1727 r.

Dopiero w tym roku Wygoda staje się samodzielnym majątkiem. Do tego czasu była folwarkiem należącym do Bogusławie.

1787,1830,1845 r.

Wygoda ma status wsi.

1930 r.

Majątek rycerski Wygoda Eichgrund został podzielony przez Śląskie Towarzystwo Ziemskie Schlesische Landgesellschaft.

 

1.5. Tabelaryczne zestawienie danych;

 

ROK;

status majątku

 

MIESZKAŃCY wyznanie,

profesje

GOSPODARSTWA

DOMOWE; BUDYNKI

PARAFIA, kościół

SZKOŁA

GOSPODARKA grunty [ha] zwierzęta [szt.]

poł. XVIII w.

6 zagrodników i chałupników

 

siedziba szlachecka

 

 

 

 

folwark

1787

53; zagrodnicy omłockowi: 5

dom mieszkalny właściciela;

 

 

 

 

folwark; młyn wodny

1818

5 zagrodników

pałac

 

 

 

 

folwark, młyn wodny

1830

62;

sami ewangelicy

 

pałac;

budynki mieszkalne: 11

 

kość. ewangelicki w Miłowicach (Górnych) kość. katolicki w Trębaczowie, niegdyś w Dalborowicach

 

w/m szkoła ewangelicka

 

gorzelnia i browar, młyn wodny, cegielnia czasowa

1845

79;

katolicy: 7

3 rzemieślników

pałac, budynki

mieszkalne: 12

ewangelicki: w Miłowicach (Górnych) katolicki: w Trębaczowie

 

 

 

młyn wodny, gorzelnia i browar

1873

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ogółem: 901 mórg orne: 753 m łąki: 56 m [asy: 92 m podatek: 716 Thlr gorzelnia

 

1891

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ogółem: 237 orne: 198; łąki: 15 lasy rębne: 18 pow. dworska: 6 podatek.: 2148 Mk gorzelnia parowa konie: 28 bydło: 102, 6 krów

 

1912 majątek rycerski

 

 

 

 

 

kość. katolicki w Dziadowej Kłodzie kość. ewangelicki w Radzowice

 

 

 

ogółem: 237 orne: 198; łąki: 15 lasy rębne: 18 pow. dworska: 6 dochód: 2148 RM gorzelnia parowa, stada bydła

 

RM = Reichsmark

 

2. UKŁAD PRZESTRZENNY MIEJSCOWOŚCI. STAN ZACHOWANIA:

 

2. l. Położenie i obecny układ przestrzenny miejscowości:

 

Niewielki przysiółek położony przy skrzyżowaniu dróg z Gołębic na wschód oraz z Dalborowic na południe. Od zachodu ogranicza go rzeczka Widawa.

Zabudowa zgrupowana jest głównie po zachodniej stronie drogi z Dalborowic. Usytuowanie budynków sugeruje istnienie tu majątku. Obecnie zabudowywane są działki wzdłuż drogi z Dalborowic.

 

2.2. Rozwój układu przestrzennego miejscowości:

pół. XVIII w.

Niewielka osada usytuowana przy skrzyżowaniu dróg. W północno - zachodnim narożniku usytuowany jest folwark: niemal kwadratowy majdan ma obudowane trzy boki; przy czwartym, południowym znajduje się siedziba szlachecka. Naprzeciwko, w południowo - zachodnim narożniku zlokalizowana jest pojedyncza, dość duża zagroda, której niezupełnie kwadratowy majdan obudowany jest z czterech stron. Po przeciwnej, wschodniej stronie drogi jest dość nieliczna, „drobna" zabudowa. Na zachód od osady płynie ciek wodny, na którym zlokalizowano młyn. Na północny wschód od Wygody usytuowana jest cegielnia.

1829 r.

Niewielka osada usytuowana przy skrzyżowaniu dróg. Północno - zachodni narożnik pozostaje niezabudowany. W pozostałych zabudowa nieregularna, bez cech szczególnych. Na zachód od osady, przy przepływającej opodal rzeczce, usytuowane są dwa wyróżniające się obiekty: na północ od drogi młyn wodny, na południe większa zagroda.

1932 r.

Niewielka osada usytuowana przy skrzyżowaniu dróg z Gołębic na wschód oraz dochodzącej z południa do Dalborowic. Południowo - zachodni narożnik, powstały przy tym skrzyżowaniu, zajmują jeden za drugim dwa majdany rozdzielone drogą. Zabudowa sytuuje się przy zachodnim, wschodnim i południowych bokach majdanów. Północny z nich północnym bokiem przytyka do drogi z Gołębic. Na zachód od tego zespołu zlokalizowany jest młyn wodny. Pozostałe zabudowania tworzą pojedyncze budynki oraz jedna zagroda.

 

2.3. Stan zachowania układu przestrzennego i jego elementów składowych:

 

Zachowany jest zasadniczy układ przysiółka.

Dawny majątek został podzielony własnościowe. Na majdanach zlokalizowano budynki mieszkalne i gospodarcze. Zachowany jest młyn w zachodniej części przysiółka.

 


 

KŁOCHOWICE

 

1. DANE HISTORYCZNE:

 

1.1. Poprzednie nazwy miejscowości:

 

-        1829 r. - Grunwitzer Vw.;

-        1830, 1845, 1912, 1937 r. - Klochowitz;

-        1936, do 1945 r. - Grunwitzer Vw.

 

1.2. Znaczenie i pochodzenie nazwy wsi.

 

Nazwa niemiecka oznacza dosłownie Gronowicki folwark; pochodzenie nazwy polskiej nie jest znane.

 

1.3. Wykaz znanych ze źródeł właścicieli wsi i dóbr:

 

-        1830 r.: Herr von Munkwitz;

-        1845 r.: Silvius von Minkwitz;

-        1873 r.: von Minkwitz;

-        1891 r.: spadkobiercy von Minckwitza, prawny opiekun: pani Ciara von Minckwitz;

-        1912 r.: Gustav książę Biron von Curland, dzierżawca: Pauł Gnmdmann;

-        1930, 1937 r.: Ludwig-Gustav książę Biron von Curland na zamku sycowskim, dzierżawca:

-        Arthur Kindler i Frau Else, z domu Schmidt;

 

1.4. Historia wsi i dóbr.

 

1830,1845 r.

Folwark nieżący do wsi Gronowice.

1891,1912,1937 r.

Folwark należący do majątku rycerskiego w Gronowicach.

 

2. UKŁAD PRZESTRZENNY MIEJSCOWOŚCI. STAN ZACHOWANIA:

 

2.1. Położenie i obecny układ przestrzenny miejscowości:

 

Nazwą tą oznaczona jest jedna zagroda, złożona z budynku mieszkalnego i dużej stodoły, usytuowana na południowy wschód od Gronowic.

 

2.2. Rozwój układu przestrzennego miejscowości:

 

1829 r.

Grunewitz Vw.: Niewielkie gospodarstwo położone na wschód od wsi Bogusiawitz. Układ nie jest czytelny.

1936 r.

Folwark z prostokątnym majdanem z obudowanymi bokami północnym i wschodnim, przy których stoją trzy budynki.

 

2.3. Stan zachowania układu przestrzennego i jego elementów składowych:

 

Zachowane są jedynie dwa budynki dawnego folwarku.

 

 

Materiały udostępnione dzięki uprzejmości Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we Wrocławiu.

 
«« wstecz

drukujwyślij ten link


imieniny: Angela, Jan, Przybysław
  
 
 

  
  
Online: 3 odwiedzin: 775105

Strona główna | Aktualności | Kontakt | Druki do pobrania | Wykaz telefonówPrzydatne linkiRządowe Centrum LegislacjiSołectwa i Rady Sołeckie

 © 2009 - 2012 Dziadowa Kłoda design &hostin Trol Intermedia